واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
367
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
سرانجام گوئيم كه در بخش شمال فرغانه از نواحى نجم و كروان و شهرهائى به همين دو نام ياد شده است و نام ناحيهء جدغل و شهرى به اسم اردلان - كت [ در آن ناحيه ] آمده است . از كاسان تا نجم يك مرحله در جهت شمال شرقى و از كاسان تا كروان 4 فرسخ مسافت بوده . از اخسيكت تا مرز ناحيهء كروان 7 فرسخ و تا شهر كروان 9 فرسخ راه بوده « 1 » . نجم محتملا در محل قريهء كنونى ناناى قرار داشته . ناحيهء كروان احتمالا بخش شمالى بلوك كنونى چست را اشغال مىكرده . نام جدغل در كتب به منزلهء يكى از سرچشمههاى رودكپرك ، يعنى چيرچيك « 2 » آمده است . ظاهرا ناحيهء جدغل همان درهء چتكل [ چتگل يا « چنگل » در « قنديه » است ] كه در آن زمان جزو قلمرو فرغانه بوده . چنان كه بعد خواهيم ديد يكى از شهرهاى واقع ميان دو رودك پرك و ايلاق - يعنى بين چرچيك و آنگرن [ آهنگران ] « 3 » به اردلانكت موسوم بوده است . از كاسان تا اردلانكت فرغانه يك مرحله « 4 » يا دو ايستگاه
--> ( 1 ) - استخرى ، 247 - 246 ؛ ابن حوقل ، 405 . ( 2 ) - ابن حوقل ، 388 . دگويه ( دخويه ) به خطا « تورك » خوانده و اين اسم را بايد به جاى فرك ( پرك ) برك خواند . نام پرك حتى در قرن شانزدهم ميلادى . نيز آمده [ محمد حيدر ، 116 . حافظ تانيش ، « عبد اللّه نامه » ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق a 253 و ديگر جاها . رجوع شود به تقريظ من به تأليف وياتكين ( مطالب و مدارك ) - ZVORAO ، مجلد XV ، ص 53 . O رجوع شود نيز : به « آبيارى » بارتولد ص 139 ] چيرچيك مصغر « چير » است . اين كلمه نخستينبار در تاريخ تيمور آمده . رجوع شود به بارتولد ، « آبيارى » ص 139 . ( 3 ) - استخرى ، 345 ؛ ابن حوقل ، 385 ، 404 . [ در استخرى ، آنفرن ؟ ] ( 4 ) - ابن حوقل ، 405 .